ایل قاراپاپاق

تاریخ . آداب . رسوم . فلکلور . منوگرافی

اصالت جام طلایی تپه حسنلو در هاله ای از ابهام!
ساعت ۱٠:٥۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٠/٢٢  کلمات کلیدی: سولدوز ، قاراپاپاق ، قره پاپاق ، سلدوز

جام‌های تقلبی: پوزش بخاطر کتاب جام‌های نگارین ایران


جام حسنلو نقده سولدوز

نگارنده قصد دارد در این نوشتار بابت اطلاعات نادرستی که شانزده سال پیش در کتاب «جام‌های نگارین ایران» به خواننده داده است، پوزش بخواهد و آن اشتباه را جبران کند. هر چند این کتاب اکنون نایاب است و قصدی برای انتشار مجدد آن نیست، اما امیدوار است که کتابخانه‌ها و اشخاصی که این کتاب را در اختیار دارند، نسخه‌ای از این نوشته را ضمیمه آن کنند (چاپ کنید).


در آن کتاب تعداد ۳۰ جام باستانی معرفی شده بودند که از آن میان تعداد ۲۳ جام از جنس طلا یا نقره بودند. این جام‌ها عبارت بودند از: «جام سیمین مرودشت»، «جام زرین عمارلو» (سه جام)، «جام زرین حسنلو»، «جام زرین کلاردشت»، «جام زرین مارلیک» (شش جام)، «جام زرین کلورز»، «جام زرین املش» و نُه جام بی‌نام و بی‌منشأ دیگر که ادعا شده از قاچاقچیان ضبط شده است.

جام مارلیک

جام طلایی منسوب به چراغعلی‌تپه (با نام ساختگی مارلیک)، رودبار گیلان

اکنون بر این گمانم که تمامی آن ۲۳ جام (به علاوه چندین ساغر/ ریتون طلایی و نقره‌ای دیگر و از جمله جام‌ها و ساغرهای مشهور منتسب شده به خشیارشا و عصر هخامنشی که ادعا شده در همدان کشف شده و یا خریداری شده‌اند) تقلبی و مجعول هستند. این جام‌ها با مشارکت و همدستی باستان‌شناسان، موزه‌داران، دولتیان، تاریخ‌سازان و تاریخ‌فروشان، و سوداگران و دلالان اشیای باستانی و اشیای شبه‌باستانی قلابی که باندهای بزرگ و قدرتمندی را به وجود آورده‌اند، ساخته شده‌اند. تمامی این جام‌ها (چه در موزه‌های داخل کشور و چه در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی خارج از کشور) در شرایطی نگهداری می‌شوند که کسی نتواند آنها را ببیند.

جام طلای خشایارشا

ساغر/ ریتون منسوب به خشیارشا و عصر هخامنشی

در باره جام‌های منسوب به مارلیک می‌توان اضافه کرد که نه فقط این جام‌ها، که حتی نام مارلیک نیز عنوانی ساختگی برای گورستان مشهور «چراغعلی تپه» در رودبار گیلان است.

مشابه این گونه اشیای جعلی در دیگر کشورهای ترکی و عربی منطقه نیز به فراوانی وجود دارند و یا به آنها منتسب شده‌اند.

این اشتباه نگارنده از آنجا ناشی شده بود که در تداول غلط و رایج تردید نکرده و نسنجیده به راه پژوهشگران و باستان‌شناسانی رفته بود که ناآگاهانه یا مغرضانه و یا بخاطر نگرانی و ترس بابت از دست دادن فرصت‌های شغلی خویش اصالت این آثار را تأیید کرده بودند. در حالیکه باور کورکورانه و یا منفعت‌طلبانه از نظریه‌ها و ادعاهای موهوم، و بررسی نکردن دلایل و شواهد مغایر آن، برای هیچ پژوهشگری زیبنده نیست. چنانکه سکوت کردن و منفعل بودن نیز عملی پسندیده و مطابق با منافع و مصالح عمومی مردم نیست. آن هم در شرایطی که تاریخ و باستان‌شناسی کشورهای این منطقه ملعبه دست سیاسیون، ایدئولوژی پردازان و باندهای گسترده قاچاق و سوداگری عتیقه است.

جام حسنلو

جام طلایی منسوب به تپه حسنلو، نقده

پیش از این نیز برای نخستین بار از قلابی بودن دو جام منتسب به اعصار باستانی (یعنی جام طلای جان وبر و جام شیردال) پرده برداشته بودم که بعدها قلابی بودن هر دوی آنها با موافقت دیگران همراه شد.

نگارنده حتی یک جام طلایی باستانی را نمی‌شناسد که قلابی نباشد.

در آینده بیشتر در این باره سخن خواهم گفت.

پژوهش‌های ایرانی

 رضا مرادی غیاث آبادی

چهارشنبه ۲۲ آبان1392

 

 

 

منبع: http://ghiasabadi.com/decorated-beakers-of-iran.html